CEMAL HALİFE HAZRETLERİ

İstanbul

(d.? / ö.1526)

On beşinci ve on altıncı yüzyıllarda Anadolu'da yetişen âlim velilerden­dir. Adı İshak, lakabı Cemaleddin'dir. O zamanki Karamani ve Aksarayi nisbeleriyle tanındı. Cemaleddin İshak Karamanî ve Cemal Halife diye meşhur oldu. Büyük âlim ve büyük veli Cemaleddin Aksarayi Hazretleri'nin neslindendir. Aksaray'da doğmuş olup, doğum tarihi bilinmemektedir. 933 (m.1526) yılında İstanbul'da vefat etti. Kabri İstanbul'da, Çapa civarında, Molla Gürani Camii'nin karşısındaki Korkulu Tekkesi yanındadır. Aksaray ilinin meşhur ve asil ailelerinden Cemalioğulları veya Cemali ailesine mensup olup, küçük yaşta kendisini ilim ortamında bulmuştur. İlk tah­silini Aksaray'da dedelerinden kalan Zincirli Medresesi'nde tamamladı. Daha sonra zamanın kültür merkezi olan Konya'ya giderek, orada çeşitli ilimlerde ilerledi. Bilhassa nahv ilminde o kadar ilerledi ki, Fatih Sultan Mehmed Han ona "Kâfiye" adlı meşhur eseri yazdırdı ve kendisine bol ihsanlarda bulundu. Bu ihsanlarla Hicaz'a gidip hac görevini yerine getirdi. Bu sırada İslam âleminin muhtelif yerlerinden gelen büyük âlimlerle görüşüp tanışma fırsatı buldu. Tasavvuf yolunda, Halvetiyye tarikatı ricalinden Yahya-i Şirvani Hazretleri'nin halifelerinden Habib Ömer Karamanî Hazretleri'ne intisap etli. Sülukünu tamamlayıp hilafet aldıktan sonra bir müddet Aksaray'da irşad hiz­metlerinde bulundu. Daha sonra mürşidinden izin alarak İstanbul'a geldi. Hem­şehrisi ve akrabası olan Piri Mehmed Paşa kendisine bir dergâh yaptırdı. Bu dergâhta irşad hizmetlerini sürdürdü. Nice günahkâr kimse onun tatlı sohbetle­rini dinleyerek tevbe etmişlerdir. Onun bu husustaki şöhretini duyup gelen Hı­ristiyanlar vaaz ve nasihatlerini dinleyip Müslüman olmuşlardır. Cemal Halife Hazretleri, 933 (m.1526) yılında görev yaptığı Koruklu Dergâhı’nda vefat etmiş, Eyüp Sultan Hazretleri'nin karşısındaki Sütlüce Kabristanı’nda defnedilmiştir. Kabrinin yanına Süleymaniye Camii'nin ya­zılarını yazan Hattat Karahisarlı'nın talebesi Hattat Hasan Çelebi ve Şair Yetim Ali Çelebi de defnedilmiştir. Cemal Halife Hazretleri'nin kabri daha sonra Çapa civarında, Molla Gürani Camii'nin karşısındaki Piri Mehmed Paşa'nın yaptırdığı Koruklu Dergâhı’nın yanına nakledildi. Şimdi Molla Gürani Camii yok olmuş, Koruklu Tekkesi de yıkılmış, yalnız mezarlığı kalmıştır. Koruklu Tekkesi, Halveti dergâhı idi. Burada şeyhlik yapan Mehmed Efendi ve kayınbabası Şeyh Mehmed Fahri Efendi, Odabaşı Çarşısı yakınındaki Koruk mahallesinden oldukları içini Tekke sonraları Koruklu adıyla anıldı. "Şakâyık-ı Nu'mâniye" adlı meşhur eserin yazarı Taşköprülüzâde, Cemal Halife Hazretleri'nin talebelerindendir. Nakşibendiyye yoluna mensup olan oğlu Mehmed Efendi, İstanbul-Emir Buharî Dergâhı’nda şeyh olarak görev yapmıştır. Eserleri şunlardır:

Nevâbî',

Tefsîr-i Beyzâvî'ye Haşiye,

Tefsîr-i Cemâli,

Hadîs-i Erbain Şerhi,

Etvâr-ı Sülük hakkında Risale,

Vahdet-i Vücud Risalesi.

Arapça Kasidîler.

Yüce Allah sırlarını mukaddes ve mübarek kılsın.